en ارزیابی ریسک های زیست محیطی صنایع شیمیایی مستقر در جنوب شهر تهران با روش منطق فازی Occupational and Industrial Health Occupational and Industrial Health پژوهشي Original Article <div style="text-align: right;"><span style="font-size:11pt"><span style="line-height:normal"><span style="direction:rtl"><span style="unicode-bidi:embed"><span style="font-family:Calibri,sans-serif"><span lang="AR-BH" style="font-size:14.0pt"><span b="" lotus="" style="font-family:"><span style="font-size:16px;"><span style="font-family:IRANsanslighter;"><strong>زمینه و هدف :&nbsp;</strong>رویکرد ارزیابی ریسک یکی از محورهای اصلی استقرار و بکارگیری سیستم&shy;های مدیریتی در زمینه مدیریت ریسک های محیط زیستی است. صنایع شیمیایی موجود در جنوب شهر تهران از بزرگترین و مهم&shy;ترین صنایع کشور است. تجزیه و تحلیل اثرات و حالات شکست</span></span></span></span><span style="font-size:16px;"><span style="font-family:IRANsanslighter;"><span dir="LTR"> ( FMEA ) </span><span lang="AR-BH">به عنوان یکی از مفیدترین ابزارهای ارزیابی ریسک برای کاهش پتانسیل شکست در سیستم، فرآیندها، طرح ها و خدمات است و در گستره وسیعی از صنایع مورد استفاده قرارگرفته است.</span></span></span></span></span></span></span></span><br> <span style="font-size:16px;"><span style="font-family:IRANsanslighter;"><span style="line-height:normal"><span style="direction:rtl"><span style="unicode-bidi:embed"><strong><span lang="AR-BH">روش بررسی</span> </strong><span lang="AR-BH"><strong>:</strong> مطالعه حاضر از نوع تحلیلی</span> <span lang="AR-BH">&ndash;</span> <span lang="AR-BH">مقطعی بود که به منظور شناسایی و ارزیابی ریسک</span> <span lang="AR-BH">های زیست محیطی</span> <span lang="AR-BH">صنایع شیمیایی جنوب تهران انجام شد. ابتدا تیم ارزیابی تشکیل سپس نظرات</span> <span lang="AR-BH">در قالب</span> <span lang="AR-BH">اعداد </span><span dir="LTR">Z</span><span lang="FA"> جمع</span> <span lang="FA">آوری و وزن هر یک از </span><span lang="AR-BH">ریسک فاکتورها </span><span lang="FA">(</span><span dir="LTR">S,O,D</span><span lang="FA">) با استفاده از </span><span lang="AR-BH">روش فازی</span><span dir="LTR">AHP </span>&nbsp;&nbsp;تعیین شد. در نهایت حالت <span lang="AR-BH">های شکست با استفاده از روش </span><span dir="LTR">GRP</span><span lang="FA"> اولویت بندی گردیدند</span><span lang="AR-BH">. </span></span></span></span><br> <span style="line-height:normal"><span style="direction:rtl"><span style="unicode-bidi:embed"><span lang="AR-BH"><strong>یافته ها :</strong> نتایج نشان داد 52.94 درصد از ریسک های محیط زیستی شناسایی شده از نوع ریسک های با درجه اهمیت متوسط بودند. در حالی که 35.29 درصد آنها از نوع ریسک های با درجه اهمیت بالا و 11.76 درصد نیز از نوع ریسک های با درجه اهمیت کم بودند. مهم ترین ریسک ها شامل ریسک های شغلی، ریسک</span> <span lang="AR-BH">های ایمنی، بهداشت و محیطی زیستی (</span><span dir="LTR">HSE</span><span lang="AR-BH">) و ریسک های مربوط به کاهش کیفیت پارامترهای محیطی شامل هوا، آب و خاک بودند. </span></span></span></span><br> <span style="line-height:normal"><span style="direction:rtl"><span style="unicode-bidi:embed"><span lang="AR-BH"><strong>نتیجه گیری :</strong> روش استفاده شده فازی و </span><span dir="LTR">FMEA</span><span lang="FA"> مشکل یکسان بودن وزن های مربوط به ریسک فاکتورها، عدم قطعیت موجود در داده ها و اولویت بندی حالت های شکست را حذف نموده و نسبت به روش </span><span dir="LTR">FMEA</span><span lang="FA"> سنتی از توانائی بالاتر در اولویت بندی ریسک ها برخوردار می باشد. لذا از</span> <span lang="AR-BH">مدل استفاده شده می</span> <span lang="AR-BH">توان جهت شناسایی ریسک ها، شناسایی علل ریشه ای ریسک ها و ارائه ابزارهای دقیق کنترل ریسک ها استفاده نمود.</span></span></span></span></span></span><br> &nbsp;</div> <span style="font-size:14px;"><span style="font-family:Times New Roman;"><span style="line-height:107%"><strong>Background:</strong> Chemical industries in southern Tehran are one of the largest ones in Iran, requiring organized environmental risk management. Failure Modes and Effects Analysis (FMEA) can effectively decrease the risk of failure in industrial systems and processes. This case study aimed to apply the fuzzy logic approach for assessing environmental risks in chemical industries.</span><br> <span style="line-height:normal"><b>Methods:</b> The present cross-sectional analytical study formed an assessment team to use their expert opinion collected as Z number. Each identified risk factor (severity, occurrence, detection) was weighted using the fuzzy analytical hierarchy process and prioritized the failure modes.</span><br> <span style="line-height:normal"><b>Results:</b> Based on the results, 52.94 % of the identified environmental risks were moderate, 35.29 % were high-level, and 11.76 % were low-level risks. The main risks were occupational, health, safety, and environmental, leading to a decrease in the quality of environmental parameters, including air, water, and soil.</span><br> <span style="line-height:normal"><b>Conclusion:</b> The proposed fuzzy and FMEA methods removed the problem of homogeneity of risk factor weights, data uncertainty, and prioritization of failure modes, which had a higher potential in prioritizing risks compared to the conventional FMEA methods. Additionally, the proposed model can identify risks and their roots, leading to accurate risk control tools.</span></span></span><br> &nbsp; مدیریت ریسک, محیط زیست , صنایع شیمیایی, FUUZY-FMEA Risk Management, Environment, Health Risks, Chemical Industry, Fuzzy-FMEA, 144 153 http://jhehp.zums.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-535-1&slc_lang=en&sid=1 Hassan Azizi حسن عزیزی azizi321@gmail.com 100319475328460012257 0000000276471672 No Department of Environmental Sciences and Engineering, Islamic Azad University, Rudehen Branch, Rudehen, Iran. دانشجوی دکتری مدیریت محیط زیست ، گروه علوم و مهندسی محیط زیست، واحد رودهن، دانشگاه آزاد اسلامی، رودهن، ایران Mina Mackialeagha مینا مکی آل آقا mackialeagha@yahoo.com 100319475328460012258 0000000294474877 Yes Faculty of Environmental Sciences, Department of Environmental Sciences and Engineering, Islamic Azad University, Rudehen Branch, Rudehen, Iran. استادیار گروه علوم محیط زیست ، گروه علوم و مهندسی محیط زیست، واحد رودهن، دانشگاه آزاد اسلامی، رودهن، ایران Bita Azadbakht بیتا آزاد بخت bita_azadbakht@yahoo.com 100319475328460012259 000000019267902x No Faculty of Environmental Sciences, Department of Environmental Sciences and Engineering, Islamic Azad University, Rudehen Branch, Rudehen, Iran. استادیار گروه علوم محیط زیست ، گروه علوم و مهندسی محیط زیست، واحد رودهن، دانشگاه آزاد اسلامی، رودهن، ایران Hassan Samadyar حسن صمدیار hasansamadyar@gmail.com 100319475328460012260 0000000259553772 No Faculty of Environmental Sciences, Department of Environmental Sciences and Engineering, Islamic Azad University, Rudehen Branch, Rudehen, Iran. استادیار گروه علوم محیط زیست ، گروه علوم و مهندسی محیط زیست، واحد رودهن، دانشگاه آزاد اسلامی، رودهن، ایران