en تجزیه و تحلیل اندازه دانه و ارزیابی آلودگی فلزات سنگین در رسوبات رودخانه قزل اوزن در استان زنجان، ایران (مرداد 1398 تا مهر 1399) Environmental Health, Sciences, and Engineering Environmental Health, Sciences, and Engineering پژوهشي Original Article <div style="text-align: right;"><span style="font-size:16px;"><span style="font-family:IRANsanslighter;"><span style="line-height:normal"><span style="direction:rtl"><span style="unicode-bidi:embed"><span lang="FA"><strong>مقدمه:</strong> هدف از مطالعه&shy; ی حاضر ارزیابی مقدار </span><span dir="LTR">Zn, Cu, Cd, Pb, Ni, Co, Mn</span><span lang="FA"> و </span><span dir="LTR">Fe</span><span lang="FA"> به روش تحلیل اندازه در رسوبات سطحی قزل اوزن زنجان- ایران است.</span></span></span></span><br> <span style="line-height:normal"><span style="direction:rtl"><span style="unicode-bidi:embed"><span lang="FA"><strong>روش:</strong> هیجده نمونه رسوب در رودخانه قزل &shy;اوزن جمع آوری گردید. فلزهای سنگین مورد مطالعه در نمونه های رسوب پس از هضم تیزاب سلطانی با استفاده از دستگاه اسپکتروفتومتری جذب اتمی شعله اندازه&shy; گیری شدند. شاخص&shy;های آلودگی مانند ضریب غنی سازی (</span><span dir="LTR">EF</span><span lang="FA">)، شاخص انباشتگی زمین (</span><span dir="LTR">Igeo</span><span lang="FA">)، عامل آلودگی (</span><span dir="LTR">Cd</span><span lang="FA">) و شاخص بار آلودگی (</span><span dir="LTR">PLI</span><span lang="FA">) محاسبه شد.</span><span dir="LTR" style="font-family:"Times New Roman",serif"></span></span></span></span></span></span></div> <div style="text-align: right;"><span style="font-size:16px;"><span style="font-family:IRANsanslighter;"><span style="line-height:normal"><span style="direction:rtl"><span style="unicode-bidi:embed"><span lang="FA"><strong>نتایج: </strong>مقادیر میانگین فلزهای اندازه&shy; گیری شده (در واحد میلی گرم فلز در کیلوگرم خاک) در محدوده &shy;ی روی: 480.0-34294.0، مس: 7.8-32.0، کادمیوم: کم&shy;تر از حد تشخیص 100.0-، سرب: 22.0-256.0، نیکل 60.0-2.50 کبالت: 7.60-34.0، منگنز: 144.0-31600.0 و آهن 9320.0- 62300.0 قرار دارد. مقدار شاخص </span><span dir="LTR">Igeo</span><span lang="FA"> تایید کرد که مقدار متوسط روی، سرب و کادمیوم در سطح بسیار آلوده قرار دارند. میانگین شاخص </span><span dir="LTR">EF</span> کمینه غنی‌سازی را برای مس، نیکل، منگنز، و کبالت نشان می‌دهد، در حالی که روی، کادمیوم و سرب، غنی‌سازی شدید تا بسیار شدید را نشان می‌دهد.</span></span></span></span></span><span style="line-height:normal"><span style="direction:rtl"><span style="unicode-bidi:embed"><span dir="LTR" style="font-family:"Times New Roman",serif"></span></span></span></span></div> <div style="text-align: right;"><span style="font-size:16px;"><span style="font-family:IRANsanslighter;"><span style="line-height:normal"><span style="direction:rtl"><span style="unicode-bidi:embed"><span lang="FA"><strong>نتیجه‌گیری:</strong> میانگین شاخص‌های </span><span dir="LTR">Cd</span><span lang="FA">، </span><span dir="LTR">RI</span><span lang="FA"> و </span><span dir="LTR">PLI</span><span lang="FA"> برای تمام فلزهای سنگین مورد بررسی، سطح آلودگی قابل‌توجهی را تایید کرد.</span><span dir="LTR" style="font-family:"Times New Roman",serif"></span></span></span></span></span></span><br> &nbsp;</div> <span style="font-size:14px;"><span style="font-family:Times New Roman;"><span style="line-height:normal"><b><span style="color:black">Background</span></b><span style="color:black">: The present study aims to assess the amounts of Zn, Cu, Cd, Pb, Ni, Co, Mn, and Fe by analyzing the particle composition of the surficial sediments in Ghezel Ozan River located in Zanjan, Iran. </span></span><br> <span style="line-height:normal"><b><span style="color:black">Methods:</span></b> <span style="color:black">18 sediment samples were collected from Ghezel Ozan River. After Aqua Regia Digestion, the studied heavy metals in sediment samples were determined by flame atomic absorption spectrophotometry.<b> </b>Several pollution indices, such as Enrichment Factor (EF), Geo-accumulation Index (I_geo), Pollution Factor (C_d), and Pollution Load Index (PLI), were calculated. </span></span><br> <span style="line-height:normal"><b><span style="color:black">Results:</span></b><span style="color:black"> Observed average values (in unit mg kg</span>^{<span style="color:black">&minus;</span>}^{<span style="color:black">1</span>}<span style="color:black">) were in the range of Zn: 480.0-34294.0, Cu: 7.8-32.00, Cd: not detected -100.0, Pb: 22.0-256.0, Ni: 2.50-60.00, Co: 7.60-34.0, Mn: 144.0-31600.0 and Fe: 9320.0-62300.0. The I_geo index confirmed that the average values of Zn, Pb, and Cd are in the heavily contaminated levels. The mean EF index suggested minimal enrichment for Cu, Ni, Mn, and Co, whereas Zn, Cd, and Pb indicated severe enrichment. </span></span></span></span><br> <span style="font-size:9pt"><span style="line-height:normal"><span style="font-family:Gulliver"><span style="font-size:14px;"><span style="font-family:Times New Roman;"><b><span style="color:black">Conclusion: </span></b></span></span><span style="color:black"><span style="font-size:14px;"><span style="font-family:Times New Roman;">The average C_d, RI, and PLI indices for all investigated heavy metals confirmed a considerable contamination level.</span></span> </span></span></span></span> شاخص غنی سازی؛ شاخص زمین انباشتگی؛ عامل آلودگی؛ شاخص بار آلودگی؛ الگوهای توزیع جغرافیایی Enrichment Factor, Geo-accumulation Index, Pollution Factor, Pollution Load Index, Geospatial Distribution Patterns, 161 171 http://jhehp.zums.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-122-6&slc_lang=en&sid=1 Mina Islami مینا اسلامی minaeslami52@yahoo.com 100319475328460012244 0000000186059983 No Department of Chemistry, Faculty of Science, University of Zanjan, Zanjan, Iran. گروه شیمی، دانشکده علوم، دانشگاه زنجان، زنجان، ایران. Mohammad Abadi محمد آبادی m.abadi@znu.ac.ir 100319475328460012245 0000000322188991 No Department of Environmental Science, Faculty of Science, University of Zanjan, Zanjan, Iran. گروه علوم محیط زیستی، دانشکده علوم، دانشگاه زنجان، زنجان، ایران. Abbasali Zamani عباسعلی زمانی zamani@znu.ac.ir 100319475328460012246 0000000197033025 Yes Department of Environmental Science, Faculty of Science, University of Zanjan, Zanjan, Iran. گروه علوم محیط زیستی، دانشکده علوم، دانشگاه زنجان، زنجان، ایران. Jaber Aazami جابر اعظمی j.aazami@znu.ac.ir 100319475328460012247 0000000185698222 No Department of Environmental Science, Faculty of Science, University of Zanjan, Zanjan, Iran. گروه علوم محیط زیستی، دانشکده علوم، دانشگاه زنجان، زنجان، ایران. Hamid Badiee حمید بدیعی hamid.badiee@yahoo.com 100319475328460012248 0000000154525396 No Department of Environmental Science, Faculty of Science, Guilan University-University Campus, Rasht, Iran. گروه علوم محیط زیستی، دانشکده علوم، پردیس دانشگاه گیلان، رشت، ایران.